majówka cz. 3 - dwa wieczory w Luang Prabang

Dzień w Luang Prabang zaczyna się i kończy wcześnie. Już o 6 trzeba być na nogach, żeby podążyć ulicami miasta za mnichami zbierającymi jedzenie od mieszkańców. Niegdyś mnisi mogli w ciągu dnia zjeść tylko to, co dostali rano. Teraz nie muszą już przestrzegać tej reguły, tradycja wciąż jednak istnieje. Z małymi ulepszeniami: w koszyczku tej pani znajdowały się wyłącznie snickersy ;)

6:00 rano w Luang Prabang. Mnisi zbierają słodycze od mieszkańców

Bycie mnichem w krajach wyznających Buddyzm Therawady (Tajlandia, Laos, Birma, Kambodża) różni się nieco od życia zakonnego w innych krajach buddyjskich czy chrześcijańskich. Do klasztoru może, a nawet powinien, iść każdy mężczyzna. Najczęściej zostaje mnichem na około trzy miesiące, po czym wraca do świeckiego życia. 

Mnisi w Luang Prabang są w większości bardzo młodzi

Mimo, że Luang Prabang nie jest dużym miastem (liczy, według różnych danych, od 25 do 50 tysięcy mieszkańców), to jest duchowym i ekonomicznym centrum całego środkowo-północnego Laosu. Tak było niemal od zawsze. Już od XIII wieku miasto służyło jako stolica niezależnego królestwa, a przez pewien czas także całego Laosu. Kilkakrotnie atakowane i podbijane, zachowało jednak swoją tradycyjną architekturę, będącą mieszanką tradycyjnego stylu buddyjskiego z wpływami francuskimi z czasów kolonialnych. Do dziś ogromne wrażenie robią świątynia Xieng Thong z XVI wieku oraz pałac królewski. Warto odwiedzić również kilka innych świątyń; tych przybytków akurat w Luang Prabang nie brakuje.

Świątynia Xieng Thong 

Świątynia Xieng Thong 

Pałac królewski, obecnie muzeum

Kamienne stupy w jednej ze świątyń

Tropikalne miasto jest atrakcją nie tylko dla miłośników kultury i historii; słynie także w dużej mierze z pięknych krajobrazów i cudów natury. Największą popularnością cieszy się zasłużenie wodospad Kuang Si. Oddalony o około 30 kilometrów od miasta składa się z trzech poziomów. Na dwóch niższych można się samemu ochłodzić w wodzie, a tam, gdzie pozwala na to głębokość, skoczyć w lazurową toń i popływać. Na trzecim, najwyższym, możemy ze specjalnego pomostu podziwiać wysoką na 60 metrów kaskadę.

W mieście istnieje życie nocne, jest ono jednak krótkie i nawet w weekendy już po godzinie 11 ulice pustoszeją. Główną atrakcją wieczorami jest targ nocny, na którym można wybierać z mnóstwa bardzo tanich pamiątek. Nie zobaczymy tutaj klubów, które zakłócały by spokojny, trochę leniwy klimat miasta, jednak to przecież właśnie ten klimat jest najbardziej doceniany przez turystów. Zresztą, lepiej nieco wcześniej wrócić do hostelu, schować się pod moskitierą i wyspać się porządnie przed kolejnym dniem pełnym wrażeń ;)

majówka cz. 2: Xishuangbanna - Luang Prabang

Majówka cz.1

W Stolicy Xishuangbanny, Jinghongu, zatrzymałem się na dwie noce. Miasto zrobiło na mnie spore wrażenie, w architekturze wszędzie widać było wpływy tajskie, szczególnie w przypadku budynków powstałych w ciągu ostatnich dekad. Na wszystkich tablicach, neonach i w nazwach sklepów oprócz znaków chińskich widniało także lokalne pismo używane przez mniejszość Dai. Szczególnie zapadł mi w pamięć widok z jednego z dwóch mostów łączących dwa brzegi Mekongu. Można było z niego dostrzec prawie całe miasto, rozpościerającege się nad rzeką w niecce, która ze wszystkich stron otoczona jest górami. Łatwo poczuć klimat starożytnego, odległego królestwa Xishuangbanny, zagubionego gdzieś w niedostępnych górach Azji Południowo-wschodniej.

Wieczorem wybraliśmy się na nocny targ, potem piliśmy piwo i paliliśmy ognisko nad Mekongiem. Rzeka w tym miejscu rozlewa się szeroko i jest dość płytka. Rybacy przekraczali ją w bród, wracając z wyspy położonej na jej środku na suchy ląd. Pora była już późna, trzeba więc było wrócić do hostelu i wyspać się przed kolejnym dniem.

Następnego ranka wsiadłem w autobus z Jinghongu do Luang Prabang. Autobus był klimatyzowany i wyglądał porządnie, co w dużym stopniu rozwiało wszystkie moje wątpliwości związane z tą podróżą. Słyszałem bowiem wcześniej opinie znajomych, śpośród których niektórzy zaliczają trasę do Luang Prabang jako jedno z najgorszych przeżyć w życiu. Ja na szczęście wrażenia miałem zgoła inne :) Do granicy laotańskiej jechało się zupełnie komfortowo, przez góry i doliny przebiegała nowoczesna droga szybkiego ruchu, częściowo w tunelu na trudniejszych odcinkach. Nawet i w Laosie początkowo jakość drogi była zadowalająca, mimo, że była to już wtedy zwykła jednojezdniówka. Tak było może przez 50 kilometrów, do czasu, gdy wjechaliśmy na odludne górskie tereny. W tym rejonie między górami w zasadzie w ogóle nie było płaskiej doliny, jedna góra się kończyła i zaczynała druga. Droga musiała być więc poprowadzona mniej więcej w połowie zbocza, tak, że z jednej strony mieliśmy stok, a z drugiej przepaść. Droga ta nieustannie meandrowała na prawo i lewo, i to chyba było najtrudniejszą częścią tej podróży. Powiem krótko: jeśli masz choć najmniejsze podejrzenie choroby lokomocyjnej, nie wybieraj się w tę trasę ;)

góry po stronie chińskiej...

Niektóre odcinki drogi były akurat w remoncie (najpewniej za chińskie pieniądze) przez co kilka razy musieliśmy robić długie postoje w środku dżungli. Było parno i gorąco, ale atmosfera niepowtarzalna :) w autobusie poznałem kilku Chińczyków, z którymi już po dotarciu do Luang Prabang wspólnie szukaliśmy hostelu.

... i góry po stronie laotańskiej

Północny Laos to bardzo odludny rejon górski, który zamieszkany jest głównie przez mniejszości narodowe. Przez całą drogę do LP widziałem jedynie jedną szkołę, ani jednego radiowozu policji, szpitala i podobnych śladów cywilizacji. Mniej więcej co 30 kilometrów przejeżdżaliśmy przez oparte o zbocze góry wioski, w których murowane budynki były rzadkością. To zdecydowanie najbiedniejszy i najmniej rozwinięty rejon do jakiego miałem okazję zawitać.

Po 13 godzinach drogi byliśmy na miejscu, zmęczeni, ale zadowoleni i bezpieczni :)

Na koniec kilka zdjęć trasy po stronie laotańskiej:

majówka cz. 1: Kunming - Xishuangbanna

Jeszcze dwa tygodnie temu z moim znajomym z Pakistanu z całkowitą pewnością stwierdziliśmy, że na majówkę zostajemy w Kunmingu. Nie dołączymy do mas chińskich turystów okupujących hotele, stojących w korkach i tłoczących się w zaułkach starych miast. Planowaliśmy korzystać ze znakomitej pogody schyłku pory suchej w opustoszałym mieście. Nie minęło wiele czasu i 28 kwietnia, po moich egzaminach, siedzieliśmy już spakowani ciasno w wynajętym samochodzie-chlebku (面包车), gotowi do wyjazdu na południe.

Było nas 14, uściślając: ja, wspomniany już Pakistańczyk (ściślej rzecz ujmując, trochę bardziej z niego naturalizowany Szwed niż typowy Pendżabi) oraz jego znajomi z uczelni: pięcioro Szwedów, w tym dwie pary (wszyscy blond), Birmańczyk, Koreańczyk, Brytyjka pochodzenia polsko-litewsko-rosyjskiego, Wietnamczyk, Czech, Chińczyk i Chinka. Już na wstępie musieliśmy się wracać, bo roztargniony kolega z Wietnamu zapomniał paszportu i pieniędzy (podobno zdarzyło mi się to trzeci raz z rzędu podczas podróży). Towarzystwo przyjemne, busik klimatyzowany, dowiedziałem się szczególnie sporo nowych rzeczy o Birmie.

Celem naszej podróży była Xishuangbanna -  Autonomiczna Prefektura mniejszośći Dai, która to mniejszość jest w rzeczywistości zlepkiem różnych etnosów pochodzenia tajskiego zamieszkujących południowy i zachodni Yunnan. Prowincja ta, jak i sąsiednie rejony Chin, są kolebką ludów Tajskich. Ludy te niegdyś wywędrowały stąd na południe, zakładając po drodze kilka królestw, których spadkobiercami są dziś Tajlandia i Laos. Niektórzy twierdzą, że migracja ta odbyła się pod naporem chińskich osadników przybywających z północy, może ważnym czynnikiem była także niewielka gęstość zaludnienia i nieduże zaawansowanie cywilizacyjne ludów zamieszkujących wcześniej tereny Laosu i Tajlandii. Xishuangbanna jest miejscem, w którym Tajowie (Dajowie) zamieszkują do dziś, współcześnie stanowią tu najliczniejszą grupę etniczną, stanowiącą ponad 30 % ludności. Władzę prefektury prowadzą tzw. politykę 3-3-3, polegającą na utrzymywaniu równowagi między Dajami, Chińczykami Han i pozostałymi mniejszościami (Hani, Bai, Yi, itp.). Nazwa prefektury to po tajsku oznacza w wolnym tłumaczeniu 12 miast. W ostatnich wiekach istniało tu królestwo, które pozostawało przez długi czas pod wpływem północnotajskiego państwa Lan Na, stopniowo jednak przechodziło w strefę wpływów Chińskich. Dziś jest to, obok wyspy Hajnan, najbardziej egzotyczny rejon Chin. Klimat jest wilgotny i gorący - Xishuangbanna leży na południe od zwrotnika raka. Można tu spotkać jedyne w Chinach słonie żyjące na wolności. W lutym, podczas wizyty w Chinach, pofatygował się tu nawet sam książę William.

Pismo używane przez mniejszość Dai wywodzi się, tak jak inne systemy pisma Azji Południowo-wschodniej, z pisma używanego do zapisu sanskrytu.

Palmy i architektura Xishuangbanny inspirowana tradycyjnym stylem tajskim.

C.D. wkrótce (czyt. kiedy VPN pozwoli)

W chińskich samochodach

W Polsce często wozimy w samochodach różańce i obrazki ze Św. Krzysztofem, aby pomagały nam w bezpiecznym dotarciu na miejsce. Chińczycy robią podobnie, choć oczywiście na ich lusterkach możemy znaleźć trochę inne przedmioty.

Można je zasadniczo podzielić na trzy grupy: religijne (buddyjskie różańce, młynki itp.), tradycyjne (chińskie wisiory, tykwy) oraz polityczne (popiersia i wisiory z Mao).

wisior z Mao

buddyjski młynek modlitewny (na prąd, kręci się sam) oraz wisior z tykwy

budda z różańcem

ryba

różaniec

kolejny różaniec

egg custard tart

One of the very few pastries you can get in Chinese bakeries that I like, is egg custard tart. Knowing that Chinese bakery is a place where I find myself all-sweated in my worst nightmares, you make ask, how is it possible that I'm ever able to have anything from that scary nest of vice. The answer is simble: egg custard tart comes from Europe. It's a Portuguese traditional pastry, which became a part of Hongong cuisine in 1940s, having been brought there from nearby Portuguese colony of Macau. Then, after the opening reforms in China in 1970s, it has been popularised all around the mainland China. 

As you can see, it's a soft pastry topped with custard, which is a kind of sauce made from eggs and milk. If I had to reccomend one thing to try from Chinese bakeries, it would be, with no hasitation, this one!

everyday Chinglish

Chinglish is not only about fucked up grammar, wrong vocabulary and mistaken collocations. Chinglish is a state of mind. Trying to writie in English, but not switching your brain from Chinese thinking mode can have really bad and funny consequences.

Will Senpai ever notice me?

This one:
Lemon water, very sweet, summer night, misty eyes, refreshing taste, fresh and cool down, into the heart, empathy!

Some Japanese Chinglish:

Playing hide-and-seek in the dining room. We are so happy tonight.

(pink t-shirt: Just a dream, blue t-shirt: Cao tian? ba)

głód chlebowy

Głód pieczywa dotyka chyba wszystkich europejczyków żyjących w Azji. Chińczycy owszem, mają swoje piekarnio-cukiernie, jednak wypieki, które możemy dostać w takich przybytkach nie przypominają niestety naszego pieczywa. Są to zwykle miękkie, słodkie bądź słodko-słone ciasta, często nadziewane pastą z czerwonej fasoli. Twardego, chrupiącego chleba w zasadzie nie sposób dostać. Krótko po przeprowadzce, gdy głód chlebowy doskwierał mi najbardziej, od czasu do czasu zdarzało mi się kupić bagietki z Carrefoura, czyli coś najbliższe europejskiemu chlebowi; znalazłem też sklepik, którego właściciel sam wypiekał coś, co można uznać za formę pośrednią między bułką, chlebem i pyzą. Bagietka nie była jednak warta fatygowania się do marketu i potem włóczenia się po nim pół godziny (chińskie Carrefoury przypominają bardziej Ikeę niż nasze supermarkety, nawet kupując jedną rzecz, trzeba przejść przez absolutnie cały sklep); a bułko-chlebo-pyza nie była szczególnie smaczna, a do tego dość droga. Co prawda czasami udawało się zjeść trochę prawdziwego chleba: raz upieczonego przez znajomą Czeszkę (nie wiem do dziś jak to zrobiła, w Chinach nie używa się piekarników), raz przywiezionego z ojczyzny przez współlokatorkę. Po pewnym czasie jednak w zasadzie rzuciłem pieczywo.

Tofu i tybetański chleb

Wczoraj jednak, wybraliśmy się ze znajomym do miłej tybetańskiej knajpy na herbatę maślaną i jakieś jedzenie. Znajomy jadł już tam wcześniej i bardzo chwalił sobie ichni podpłomyk, niestety nie zapamiętałem nazwy. Zamówiliśmy więc to, a do tego jeszcze moje ulubione tofu (麻婆豆腐, mapo doufu). Muszę przyznać, podpłomyk ten jest zdecydowanie najbliżej zaspokojenia mojego głodu chlebowego. Ciasto z wierzchu przypomina pizzę, w środku jednak chyba najbliżej mu do bułki. Co najważniejsze: zawiera masło. Masło jadłem tylko raz w Chinach, Hanowie w ogóle go nie używają, w Carrefourze można kupić tylko jakieś ekskluzywne masła nowozelandzkie za  ceny nie z tego świata (a przynajmniej kontynentu), za to w Tybecie spożywanie nabiału jest na porządku dziennym.